Açe Kültürü

Dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusa sahip ülkesi olan Endonezya, Hint, Çin ve İslâm kökenli etkiller sonucunda oluşmuş eşsiz bir sosyal çeşitliliğe sahip. Endonezya adalarının tümüne yayılmış olan İslâmi kültürün merkezi, Sumatra adası ve özellikle bu adanın kuzeyinde yer alan Açe bölgesi. Yerel geleneklerin yanı sıra Hinduizm-Budizm döneminden beri yaşayagelen kültürel yapıların etkisiyle, Endonezya’da İslamiyet özgün bir farklılık gösterir.

Açe’de özel günlerde veya törenlerde sahnelenen birçok dans ve şarkı mevcut. Birbirinden farklı bu türlerin tümünün temelinde, İslâmiyet’te Allah’ı bir çeşit derin düşünme yoluyla beyinde ve kalpte hissetme hâli olan “zikir” yatar. Tüm müzik ve danslar, tekrarlayan melodiler, ritmin artan hızı ve karşılıklı söyleyişler gibi ortak özellikler taşır. Bu türlerin, Gamelan gibi İslâmî temellere dayanmayan geleneklerle de çarpıcı benzerlikleri var. Her iki tür de büyük topluluklarca ve çoğunlukla vurmalı sazlar kullanılarak sahnelenir. Ayrıca iki türde de müzik, birbirinden farklı kısımların bir bütün oluşturmasıyla ortaya çıkar.

Seudati

Seudati dansının tarihi İslâmiyet öncesi dönemlere kadar uzanır. Bu dans iki kişinin okuduğu şiirler eşliğinde, mânevî önder ve yardımcısının yönettiği 8 erkek dansçı tarafından icra edilir. Seudati, “selâm” ile başlar ve ayakta sahnelenir. Adımlar, parmak şıklatmalar ve göğüse vurularak çıkarılan seslerle icrâ edilir. Bu tür, Açe halkı arasında İslâmiyet’in yayılması için kullanılmış. Seudati kelimesinin kökeni, İslâmiyet’in kabûlü anlamını taşıyan “şahâdet” kelimesine dayanır.

Saman

Geleneksel bir Açe dansı olan Tari Saman, Bali dans türlerine benzer. İlk kez, 16. yüzyılda yaşamış Açe’li bir din adamı olan Şeyh Saman tarafından ortaya konan bu dans, Açe’de çok sevilir. “Pok Pok Ane” olarak bilinen yerel dansa benzeyen bu tür, parlak ve rengârenk geleneksel kıyafetler içindeki bir grup dansçı tarafından sahnelenir. 8 erkek sanatçıdan oluşan grup dizlerinin üzerine çökmüş bir şekilde yan yana dizilir. Söyledikeri ilâhilere, el çırpmalar, göğüs-bacak bölgesine veya yere vurarak yaptıkları çeşitli ritmik hareketlerle eşlik ederler. Dans yavaş hareketlerle başlar, tempo yavaş yavaş hızlanarak zirveye ulaşır ve aniden durur. Büyük bir uyum ve coşku içerisindeki hareketler izleyenleri büyüler. Müzik, Allah’a şükür ve duadır. Saman, çeşitli türleriyle Açe bölgesinde çok yaygındır. Bu dans, “Bin Eller” adı ile Endonezya dışında da tanınmaya başlanmıştır. Tari Saman, özellikle Perygamber’in doğum gününde ve diğer önemli günlerde yapılır.

Rapai Geleng

Rapai, dans ve şarkılara eşlik etmekte kullanılan bir çeşit Tef’tir. Rapai Geleng ise bu tefler eşliğinde icra edilen bir danstır. Saman dansıyla çok benzerlikler gösteren Rapai Geleng’de erkek dansçılar ellerindeki teflerle dans ederler. Bu, Rapai Geleng’e değişik bir nitelik ve etki kazandırır.

Sanggar Seni Seulaweuet

Açe geleneksel müzik ve danslarının korunması amacıyla Said Rahmat tarafından kurulan Sanggar Seni Seulaweuet, hem Endonezya’da ve hem de dünyanın her yerinde bu müzik ve dansların tanıtmaktadır.

Daha önce Türkiye de dahil olmak üzere bir çok ülkede sahne alan Sanggar Seni Seulaweuet, aynı zamanda Açe’li gençlerin bu zengin kültürü tanımasını sağlayan bir eğitim kurumudur. Festivalde 18 sanatçıyla yer alacak bu grup, Açe’ye ait farklı müzik ve dans türlerini sergileyecek.

Sanatçılar

  • Said Rahmat, genel yönetmen
  • Zul Ikram, müzik yönetmeni
  • Imam Juaini, dans tönetmeni
  • Aris Munandar
  • Taufiq Hidayat
  • Muksalmina
  • Ghazali
  • Suryadi Putraga
  • Rahmat Hidayat
  • Kurniawan
  • Muhammad Imam Fuadi
  • Farhan Jihadi
  • Zaki Al-Fuad
  • Robi Paldhi
  • Zahidi
  • Muhammad Syafrizal Alim
  • Agustiar
  • Salamuddin